Global isinmanin simdiye dek gözlenen sonuclari:
Eriyen Buzullar & Kutuplarda Erime
Dünya
üzerindeki buzullar sürekli olarak erimekte,dogal hayati ve temiz
su kaynaklarini tehdit etmektedir.Global isinma modelinin öngördügü
üzere, sera gazlarinin atmosfere saliniminin bu hizla devam etmesi durumunda
, kutuplarda asiri isinmaya yol açmasi kacinilmaz olacak. Bu arada,
artan okyanus sicakliklari da Antartika kiyilarina büyük miktarlarda
isi tasiyacak.
Antartika'daki sicaklik artisi denizdeki buzullarin erimesine sebep olacak. bu modern altyapiyi altüst etmenin yanisira pek çok ekosistemi, geleneksel yasama bicimlerini de yok edecek. Kutuplardaki erime, deniz seviyesinde büyük yükselmelere sebep olacak. Ekosistemler adaptasyon sistemlerine meydan okuyan zor bir testten geçerlerken, küçülen kar ve buz kütleleri yüzünden insanlarin ihtiyaci olan temiz su kaynaklari da azalacak.
Dünyanin
son 10 bin yillik tarihinde, hava olaylari genelde tutarli bir cizgi izlemistir.
Ne kadar seller, kurakliklar vs. de olsa uzun süren sakin dönemlerde
birdenbire ortaya çikan yikici hava olaylari nadir görülmüstür.
Bugün, doganin bu sakin ritmi bozulmustur.
20. yüzyilda, hava felaketlerinin sikligi çok artmistir. 1990'lardaki hava olaylarinin sonucunda meydana gelen felaketlerin sayisi 1950'dekinin dört katidir, ekonomik sonuclari ise 14 kati daha yikici olmustur.
Atmosfer isindikça yalnizca hava isinmayacak, hava olaylari da dengesizlesecek.
Günümüzde gözlemlenen siradisi hava olaylari:
Sert
kis firtinalari:
1970'lerin
ortalarindan beri, Kanada'daki sert kis firtinalarinin sayisi ikiye katlanmistir.
Modellerin öngördügüne göre bu firtinalarin sayisinda
büyük artislar olacaktir. Bu da seyahatte zorluklar, maddi hasarlar
ve kaza ölümlerine sebep olacaktir.
Ani
yagislar: Amerika'da günlük aniden bastiran siddetli
yagislar son 90 yilda %20 artis göstermistir. Bu yagislar ani sellere,
kanalizasyon tasmalarina, erozyona, toprak kaymalarina, sonrasinda ise kurakliklara
neden olmaktadir. Kanadali'larin modeline göre 50 yil içinde,
bu ani yagislarin sikligi günümüzün iki katina çikacak
ve %50 daha siddetli hale gelecektir.
Sicaklik
dalgalari:Sicaklik dalgalarinin sikligi ve uzunlugu bütün
dünyada artacaktir. Bütün dünyada "asiri" kabul
edilen sicakliklar artik normal sayilacaktir. Ontario'da 30 derecelik
hava sicakligi her yaz sadece 10 günken, 2050'de 50 güne çikacaktir.
Bu asiri sicak dönemler hava kirliliginin etkisini artiracak ve ölümlere
sebep olacaktir.
Yukaridaki termal enerji haritasinda Hindistan ve Kuzey Afrika yer almaktadir. Bu sicaklik dalgasi, Pakistan'da 5-6 Mayis 2001 tarihlerinde 33 kisinin ölümüne sebep olmustur. sari renkte görünen bölgeler yüksek derecelerdeki termal enerjiyi göstermektedir.
Dolu yagislari: Calgary'de büyük dolu firtinalarinin sikligi sekiz kati artmistir.1980'lerde her 4 yilda bir görülürken bu oran 1990'larda artik 2 senede bir görülür olmustur.Dolu firtinarlari arttikca, arabalara, binalara ve tarim ürünlerine gelecek zarar da çogalacaktir.
Kasirgalar: Sicakliklardaki artis yüzünden nemli alçak atmosfer kosullari büyük kasirgalarin siklasmasina sebep olacaktir, Kanada'da Pine Gölü'nde olusan ve ciddi hadarlar yol açan kasirga gibi.
Kontrol
edilemeyen yanginlar:
Son on yilda Kanada'nin boreal ormanlarinda çikan yanginlar ve böceklenme
iki katina çikmistir. Birçok faktör etkili olmasina
ragmen, en büyük artis isinin yükseldigi bölgelerde görülmüstür.Devam
edecek sicaklik artisi mevsimler arasi büyük farkliliklara yol açacaktir.
Yildirim düsmesinde %44'lik bir artis beklenmektedir ki bu da önmüzüdeki
59 yil içinde orman yanginlarinin %78 oraninda artmasi demektir.
Siradisi Felaketler: Kanada'da 1998'de meydana gelen büyük buz firtinasi gelecek felaketlerin bir habercisi idi. Normal kosullarda çok sert bir firtina sayilamayacak bu firtinanin felaket sonucu, inanilmaz derecede uzun sürmesi ve boyutlari idi. Kanada tarihindeki en büyük dogal felaket olarak 3 milyar dolar hasara yol açti.
Küresel Isinma neden kar firtinalarina neden olur?
Simdiye dek görülen buz kalinliginin neredeyse iki kati kalinliga ulasmasinin gözlendigi bu firtina, 1997-98 yillarindaki El Nino kasirgasinin sunucudur. El Nino ise, iklim degisiminin bir sonucu idi.
El Nino, güney Amerika'da siradisi kuvvette bir jetstreaam olusmasina sebep oldu ve büyük bir sicak, nemli hava kütlesini Kanada'ya sürükledi. Ayni anda, Labrador'dan alçak bir soguk hava dalgasi yukari tirmandi ve St.Lawrence vadisinde birikti. Daha sonra sicak hava, bu soguk havanin üzerine çikti ve soguk hava kütlesinin içinden geçerek yeryüzüne yagmur yagdirdi. Dolayisiyla bu yagmur, topraga deger degmez buza dönüstü.Normalde kisa sürecek yagmurlu bir ögleden sonrasinin sonuçlari El Nino etkisi yüzünden günlerce sürecek ve milyarlarca dolar hasara yol açan bir felakete dönüstü.
Global hava modelleri degismeye devam ettikçe, siradisi hava olaylari -Kanada'daki buz firtinasi gibi- ile karsilasmak kacinilmaz olacak. Bu yeni hava modelleri, diger iklim degisimi etkileri ( deniz seviyesinin yükselmesi ve buz kütlelerinin erimesi gibi )ile birleserek, farkli ve beklenmeyen büyük felaketlere sebep olacak. Felaketler büyüdükce, sebep olduklari ekonomik zararlar da artacak.
